Het negeren van de herkomst van je koffie en thee
Je staat in de rij bij je favoriete beachclub in Scheveningen. De zon schijnt, je ruikt zout en zonnebrand, en je bestelt een cappuccino. Je bent blij.
Maar weet je eigenlijk waar die boon vandaan komt? En die thee in je cocktail? Veel strandtenten en beachclubs laten de herkomst van koffie en thee simpelweg links liggen.
Ze kopen in via groothandels, zonder vragen te stellen. Dat is gemakkelijk, maar het vertelt je niets over de reis die je drankje heeft afgelegd.
En dat is een gemiste kans. Wanneer je de herkomst negeert, weet je niet of de boer een eerlijke prijs kreeg. Of de thee verbouwd werd zonder bestrijdingsmiddelen die in de zee belanden.
Of de koffiebonen zijn geoogst zonder kinderarbeid. Het is een zwarte doos.
En dat terwijl jouw drankje op dat terras juist zo’n verhaal kan vertellen.
Een verhaal over een specifieke regio, een boerderij, een oogst.
Wat betekent het eigenlijk, de herkomst negeren?
De herkomst van je koffie en thee negeren, betekent dat je geen aandacht besteedt aan het land, de streek en de producent van je drankje. Je koopt een product zonder achtergrondverhaal.
Veel beachbars en strandtenten gebruiken standaard melanges. Die zijn vaak een mix van bonen uit verschillende landen.
Het is een smaakprofiel, geen herkomst. Stel je voor: je bestelt een ijsthee bij een pop-up evenement op het strand. De serveerster weet niet meer dan ‘groene thee’.
Waar komt die thee vandaan? Uit Sri Lanka? China? Of een massale plantage in Kenia? Je hebt geen idee. Dat is het negeren van herkomst.
Het is een anoniem product. En in een wereld waarin we steeds meer willen weten over ons eten en drinken, voelt dat toch een beetje leeg.
Denk aan de koffiebonen in de automaat van die ene strandtent bij Zandvoort. Zijn het bonen uit één bron, of een mengsel van over de hele wereld?
Als het een mengsel is, is de herkomst vaak vaag. Je proeft wel de smaak, maar je mist de connectie met de plek waar het groeide. Dat is wat we bedoelen met negeren: je kijkt niet verder dan het kopje.
Waarom is de herkomst zo belangrijk voor strandliefhebbers?
Wij houden van de kust. We willen dat de zee schoon is, dat het strand schoon is, en dat de natuur eromheen intact blijft.
De herkomst van je koffie en thee heeft hier direct mee te maken.
Thee- en koffieplantages kunnen enorme impact hebben op het milieu. Denk aan ontbossing voor uitgestrekte plantages. Of het gebruik van pesticiden die via rivieren in de oceaan terechtkomen.
Als je kiest voor koffie of thee met een bekende herkomst, kies je vaak voor een product uit een specifieke, vaak kleinere, boerderij. Deze boeren hebben meer controle over hun land.
Ze gebruiken vaak minder chemicaliën. Ze werken met de natuur, niet ertegenin. Je drankje op het terras heeft dus een positieve voetafdruk op de plek waar je zo van houdt: de kust. En dan is er nog het sociale aspect.
In veel koffie- en theelanden werken gezinnen op kleine percelen. Een eerlijke prijs betekent dat ze hun kinderen naar school kunnen sturen en een fatsoenlijk leven kunnen leiden.
Door de herkomst te negeren, steun je misschien onbedoeld een systeem waarin deze boeren worden uitgebuit. Je betaalt voor je drankje, maar je weet niet wie daarvan profiteert. Als strandliefhebber wil je toch ook dat de wereld achter je drankje net zo mooi is als je uitzicht, inclusief het belang van de duinen als natuurlijke kustbescherming?
Hoe werkt het in de praktijk? De koffie- en thee-industrie ontrafeld
Stel je voor: een groothandel levert aan 50 strandtenten langs de kust. Ze bieden een ‘house blend’ koffie aan, verkocht in zakken van 1 kilo voor €12,50. Deze blend is een mix van bonen uit drie verschillende landen.
De smaak is constant, maar de herkomst is onduidelijk. Het is efficiënt voor de strandtent, maar je als klant krijgt geen verhaal.
Neem thee. Veel beachclubs, die vaak investeren in duurzame faciliteiten en waterbesparende kranen, serveren thee in zakjes.
Een bekend merk als Pickwick heeft thee van over de hele wereld. Een zakje groene thee kan afkomstig zijn van een plantage in Marokko of Japan. Je proeft het verschil, maar de verpakking vertelt het niet.
De groothandel koopt in bulk in, zonder specifieke herkomstvermelding. Dit is de norm in veel horeca.
Er zijn echter andere modellen. Denk aan direct trade. Hierbij koopt een branderij of theehandel rechtstreeks in bij een boerderij. Ze betalen een premie bovenop de marktprijs.
Een zak koffiebonen van één specifieke boerderij uit Ethiopië kost misschien €18 per kilo, in plaats van €12,50 voor een blend. Maar je weet precies waar het vandaan komt.
Thee uit een specifieke tuin in Darjeeling, India, kost al gauw €15 per 100 gram, terwijl een generieke losse thee misschien €8 kost.
Het is een investering in transparantie. Een ander model is de coöperatie. Boeren werken samen en verkopen hun oogst onder een geregistreerde naam.
Een voorbeeld is een koffiecoöperatie uit Colombia. Je koopt een zak bonen met het logo van de coöperatie erop. De prijs ligt tussen de €14 en €17 per kilo.
Je steunt een hele gemeenschap, niet één boer. Dit model zie je steeds vaker opduiken in speciaalzaken, die ook leveren aan bewuste beachclubs.
Varianten en modellen: van anoniem tot traceerbaar
Er zijn verschillende niveaus van herkomstbewustzijn. Op het laagste niveau heb je de anonieme blend.
Dit is de standaard in veel strandtenten. Een zak koffie van €10 tot €15 per kilo. De smaak is oké, maar er is geen verhaal.
Thee in zakjes, vaak van €0,20 per zakje. Praktisch, maar je weet niet wat je drinkt.
Een stap hoger is de ‘single origin’ koffie of thee. Dit betekent dat het uit één land komt. Een strandtent kan een Braziliaanse koffie serveren, of een Senegalese thee. De prijs ligt wat hoger, rond de €15-€20 per kilo voor koffie, en €10-€15 per 100 gram voor thee.
Je krijgt een smaakprofiel dat bij een regio hoort, zoals ‘notig’ of ‘fruitig’. Het hoogste niveau is de ‘single estate’ of ‘single farm’.
Dit is koffie of thee van één specifieke boerderij of plantage. Bijvoorbeeld koffie van Hacienda La Esmeralda in Panama. Die is verkrijgbaar vanaf €25 per 250 gram.
Of thee van de Makaibari theeplantage in India, voor ongeveer €12 per 100 gram.
Deze producten hebben een uitgebreid verhaal. Je weet wie de boer is, wanneer geoogst is, en hoe het proces verloopt. Sommige beachclubs, vooral de high-end, beginnen deze nu aan te bieden als premium drankje voor €4,50 per kopje.
Je hebt ook nog fairtrade en biologisch. Fairtrade garandeert een minimumprijs en een premie voor de boer.
Biologisch betekent geen synthetische bestrijdingsmiddelen. Een fairtrade koffie van een bekend merk als Tony’s Chocolonely Coffee kost ongeveer €14 per kilo.
Een biologische losse thee van bijvoorbeeld Yogi Tea ligt rond de €8 per 100 gram. Deze keuzes combineren herkomstbewustzijn met ethische keuzes. Ze zijn vaak beschikbaar via groothandels die zich richten op de horeca.
Praktische tips voor je volgende terrasbezoek
Je hoeft geen expert te worden. Je kunt gewoon beginnen met vragen stellen.
De volgende keer dat je in een strandtent of beachclub bent, vraag je: ‘Waar komt deze koffie vandaan?’ of ‘Weet je uit welke regio deze thee komt?’ Vaak weet de serveerster het niet, maar je stimuleert wel een gesprek.
En soms weten ze het wel, vooral als de tent bewust bezig is. Probeer eens een speciale koffie of thee. Kies voor een single origin optie als die beschikbaar is.
Je betaalt misschien €0,50 meer voor een cappuccino, maar je proeft het verschil én je steunt een transparantere keten. Bekende merken die je in horeca tegenkomt zijn onder andere Simon Lévelt voor koffie en thee, of Dilmah voor thee. Ze bieden producten met een duidelijke herkomst. Let op de verpakking.
Als je losse thee ziet staan, kijk dan naar het etiket. Staat er een land of regio op? Een specifieke theeplantage?
Dat is een goed teken. Voor koffiebonen: zoek naar zakken met een naam van de boerderij of coöperatie.
Merken als illy bieden soms single origin lijnen aan, hoewel hun hoofdproduct een blend is. En tot slot: ondersteun de plekken die het wel goed doen. Sommige beachclubs werken samen met lokale branderijen uit de regio, zoals een branderij uit Den Haag of Amsterdam die bonen levert met een verhaal.
Of theehuizen die rechtstreeks importeren. Je besteding beloont deze initiatieven.
Zo maak je van je dagje strand een bewuste keuze, bijvoorbeeld door te relaxen op duurzame strandbedden van kurk of hout. Proost op een beter kopje.